en het onderdeel curatieve zorg, de Zorgnota(10)
door De Vrije Huisarts
17 september 2003
Wat kan stichting de Vrije Huisarts nog toevoegen aan de scherpe en afkeurende reacties van de artsenorganisatie KNMG(13) en de LHV(12) ten aanzien van de kabinetsvoornemens voor onze gezondheidszorg in de Miljoenennota 2004 op Prinsjesdag 2003?
Het kabinet bezuinigt in 2004 2,3 miljard euro op de zorg, waarbij 1,3 miljard direct komt voor rekening van de burger.
Zowel de KNMG(13) als de LHV(12) keuren in hun persbericht het feit af, dat er geen extra middelen worden ingezet voor de noodzakelijke versterking van de eerste lijn. In NOVA(14), dd 16 september 2003, zegt minister Hoogervorst, "voor de huisartsen gaat er niets af en komt er niets bij". Het is overigens geen correcte informatie die deze minister hierbij geeft: de "efficiencykorting" van 1,6% is "keurig" in de miljoenennota ingeboekt, immers voor de huisartsenzorg is in 2003 1559,1 miljoen euro en in 2004 slechts 1534,1 miljoen euro beschikbaar! Dus 25 miljoen of wel zo'n 3500 euro per huisarts minder. Erger is hetgeen de LHV stelt in haar persbericht, dat "de overheid zich opnieuw manifesteert als een partner op wie de huisarts niet kan bouwen". Dat betekent niet alleen dat er geen inhoudelijke afspraken zijn gemaakt, dan wel niet zijn nagekomen, maar dat ook de relatie huisartsen-overheid dermate onder druk staat, dat moet worden getwijfeld of er überhaupt wel afspraken te maken zijn. En dat is zeer zorgelijk!
Een element waar weinig aandacht voor is, is het feit dat de keuzes politieke keuzes zijn. Het kan anders, maar het kabinet wil niet anders. De aard en omvang van de bezuinigingen worden bepaald door dit kabinet. Dat de zorg 2,3 miljard zuiniger moet worden is ingegeven door het strenge criterium voor het begrotingstekort dat minister Zalm, in tegenstelling tot andere landen, perse wil halen zoals is afgesproken in EMU verband.
(1)
Verder stelt minister Hoogervorst, dat Nederland één van de duurste zorgstelsels in Europa heeft en voert dat als reden aan om te bezuinigen.
(2)
Daarnaast stelt dezelfde minister op dezelfde pagina dat het nog niet zo slecht is gesteld met de zorg in Nederland: "we hebben onszelf een beetje aangepraat dat de zorg niets presteert"
(3)
Tsja minister, wat wilt u nu eigenlijk? Goede zorg of zuinige zorg?
Wat de minister echter niet aangeeft is welke sector er dan zo duur is. Bij herhaling wordt aangegeven, dat de vergrijzing de oorzaak is van kostenstijging in de zorg.
Voor Nederland moeten die kosten van de vergrijzing nog komen!
Echter het Centraal Planbureau gaf in 2001 al aan dat technologische vooruitgang 50% van de kostenverhoging in de zorg veroorzaakt. Dit leidt tot een jaarlijks kostenopdrijvend effect van 2,3%.
(4)
Kijken we dan naar de huisartsgeneeskunde, dan kunnen we stellen dat huisartsen werken met hun zintuigen, hun handen en hun cognitieve functies. Negentig % van alle diagnostische technieken berust bij de huisarts op het goed afnemen van de anamnese en op een degelijk klinisch onderzoek. Waarom pakt de minister de werkelijke kostenopdrijvers dan niet aan?
Chris van Weel stelt terecht dat de huisartsgeneeskunde bedreigd wordt omdat het politiek en maatschappelijk klimaat bepaald wordt door de technocratie ofwel het gevoel dat alles wat je in een stopcontact kunt steken, belangrijker is dan wat de patiënt vertelt.
(5)
En ... als zodanig ook beter wordt gehonoreerd, dus WEL wordt betaald!
Een gevolg van zulke politieke keuzes is ook de huidige financieringsstructuur van de huisartsenzorg.
Al 2 jaar wordt het advies in het rapport(15) van de commissie Tabaksblat genegeerd. Dat de vorige minister van VWS de Geus, aan het CTG de opdracht heeft gegeven een nieuwe financieringsstructuur voor huisartsenzorg te bedenken die dan wel macrobudgettair neutraal moet zijn, daaruit blijkt dat in elk geval het zeer doorwrochte advies van de Staatscommissie Tabaksblat geen uitgangspunt is.(6) En voor wat er daarvan tot nu toe via ZN is uitgelekt, blijkt dat helaas ook te kloppen. Voor alle politieke duidelijkheid, de Geus is een CDA minister. Volgens Siem Buijs, ook CDA, moet de overheid leren eerst het teveel aan regeltjes te laten verdwijnen, hetgeen begint "met de kunst van het loslaten. De uitvoering van de zorg moet meer een kwestie van ondernemerschap worden. De overheid denkt alleen in termen van geld" . Mooie woorden van collega Siem, maar "verderop stelt hij "dat een vaste jaarlijkse vergoeding alleen maar leidt tot onnodig doorverwijzen naar dure ziekenhuishulp, omdat de arts er toch niets aan verdient". (7) Echter uit onderzoek van de LHV blijkt dat het verwijscijfer van de Nederlandse huisarts na Ierland het laagst ligt van heel Europa(8) en dat Nederland het minste aantal ziekenhuisopnames per 1000 personen telt, niet alleen in Europa, maar ook ten aanzien van Canada, USA en Australië!(9) Kortom, Siem ken je feiten!
Gezien de opstelling van de huidige politieke woordvoerders van CDA (de Geus/Buijs) en VVD (Zalm/Hoogervorst) is het zeer de vraag of er een oplossing komt. Toch zijn de uitgangspunten van de Miljoenennota 2004, benoemd als "operationele beleidsdoelstellingen", t.a.v. de eerste lijn niet verkeerd: (10)
Het kabinet denkt dit te bereiken door: "in 2003 en 2004 worden alternatieven voor het bekostigingssysteem voor de huisartsenzorg in kaart gebracht.Het systeem moet o.a. het principe ‘loon naar werken’, ondersteunen, de transparantie verhogen, aansluiten bij de voorgenomen stelselwijziging en het mogelijk maken om een eigen bijdrage te heffen.Verder inzet ICT voor vermindering administratieve lasten" .
Wederom is er uitstel en vertraging, een verwijt dat de DVH bij haar oprichting ook al maakte aan Mw. Borst, toen nog minister van VWS. Wie denkt dat er in 2003 en 2004 een oplossing komt voor de financiële knelpunten bij huisartsen (kosten,inkomen,AOV, POH, hagro-management, innovatie door HOEDEN, automatisering en faciliterende diensten) lijkt een onverbeterlijke optimist.
Het kabinet wil meer de eigen verantwoordelijkheid van burgers stimuleren. Dat is ook al jaren het beleid in de spreekkamer van de Nederlandse huisarts. (11) Echter de huisarts is er tevens voor om toe te zien dat, wanneer om wat voor reden dan ook deze verantwoordelijkheid er niet is, toch zorg te dragen voor (het organiseren van) fatsoenlijke zorg. Bij alle bezuinigingsmaatregelen die er worden genomen en die een zware wissel zullen trekken op de sociale, psychische en medische situatie van met name de kwetsbaren onder de bevolking, is het te verwachten dat de huisartsenspreekuren voller worden. De minister die in het persbericht(11) verwacht dat ook zorgverleners een grotere bijdrage gaan leveren, hoeft niet op voorhand te rekenen op veel commitment.
Daarvoor is er teveel gebeurd de laatste jaren: de overheid (VWS) is op tal van concrete punten haar beloftes en afspraken niet nagekomen. Is daardoor tot een onbetrouwbare gesprekspartner geworden. Maar het belangrijkste is misschien nog wel het onbegrijpelijke gebrek aan kennis en visie t.a.v. huisartsenzorg met desondanks een dedain jegens de veldwerkers.
De mogelijke "oplossing" van dit kabinet wordt in de Miljoenennota ook aangegeven: "meer vrijheidsgraden voor de lokale partijen en stimulering van het ondernemerschap" .
Beste minister, kom nu eindelijk eens met een echte toekomstvisie en een betrouwbare financieringsstructuur waarbij huisartsen hun verantwoordelijkheid voor investering in praktijkvoering en continuïteit van huisartsenzorg ook echt waar kunnen maken.
Bronnen: