Basiszorg is de gezonde basis van een zorgstelsel

Het SP manifest "de zorg is geen markt"(1) heeft veel negatieve reacties gegeven. (2) (3) (4) Achtereenvolgens spraken de minister, de Orde van Specialisten, de NPCF, een aandeelhouder van een prive-kliniek en de KNMG voorzitter Holland zich uit tegen de strekking van het Manifest.

Opvallend is dat de beroepsgroep van huisartsen (LHV, NHG, ELHA,DVH, hoogleraren) ruim vertegenwoordigd waren bij de éérste voorstemmers. Blijkbaar zien huisartsen marktwerking, zoals gepresenteerd, niet als de oplossing van het probleem in de zorg.

Hoe komt dat?

• De huisartsenopleiding is de enige opleiding die rechtstreeks door VWS wordt betaald.
• Na 1990 heeft de beroepsgroep geen invloed meer gehad op de capaciteit van opleiding.
• Het verwijt van Maljers, dat huisartsen als zorgaanbieders zelf hun markt schaars houden, is dan ook onzin.
• Wel degelijk zal bij meer concurrentie het commitment voor samenwerking afnemen.
• Marktwerking belemmert de groei van onderling vertrouwen, een vertrouwen wat juist hard nodig is, in woord en daad, voor afstemming van zorg.
• Ook maakt marktwerking het stelsel niet goedkoper.
• Verzekeraars kunnen al vanaf 1991 concurreren en na die tijd zijn de kosten explosief gestegen. Alleen al tussen 1998 en 2003 met 50%.
• Onenigheid over de vraag welke zorg wél en welke niét wordt vergoed, getuigt al 15 jaar van een gebrek aan visie, durf en daadkracht van zorgregisseurs.
• Binnen een markt heeft de leverancier belang bij omzet.
• Huisartsen zetten zich in om oneigenlijke hulpvragen niet bevestigend te honoreren.
• Daarnaast willen huisartsen goede zorg leveren, niet op voorhand véél zorg.
• Kwaliteit is belangrijker dan productie.
• Marktwerking zou meer keuzevrijheid geven.
• Ook nu is er vrije artsenkeuze.
• Juist in de huisartsenzorg is de hulpvraag (vraagsturing) een essentieel onderdeel van consultvoering:
  • Wat is de klacht?
  • Wat is de reden van komst?
  • Wat is de vraag daarbij?
  • Wat kan de huisarts daarbij adviseren op basis van zijn kennis en de voorgeschiedenis van de bewuste patiënt?
  • Wat wordt het gezamenlijke plan van aanpak?
  • Wat zijn de bouwstenen van het consult?

De vaste relatie heeft juist een meerwaarde en een inschrijving op naam is daarvoor een voorwaarde. De keuzevrijheid zit hem niet alleen in de keuze van de arts, maar in de bijdrage van de patiënt in het plan van aanpak. Het aspect van een vaste inschrijving zal in ogen van marktadepten "klantonvriendelijk" worden genoemd. Met marktwerking zal de kwaliteit van huisartsenzorg niet toenemen. Het dwingen van zorgaanbieders tot doelmatiger werk gaat voor huisartsen niet op.

Zonder te verwijzen lossen huisartsen 96% van de hulpvragen op voor 3,7% van de macrokosten. De "7x24uurs" huisartsenzorg kost de Nederlander € 122,- per jaar. Het komt erg ongeloofwaardig over om bij huisartsenzorg over "te dure zorg" en "de zorg moet betaalbaar blijven" te praten.

Het nieuwe basisstelsel zou wel solidariteit geven.

Dat klopt wat betreft de basisverzekering met acceptatieplicht. Dat klopt niet ten aanzien van de overige zorg. Daar heeft de burger de keus tussen een aanvullende verzekering, tussen de kosten zelf te betalen, of om af te zien van die zorg.

Discussie over toezeggingen van financiële compensatie achteraf, doet aan dat probleem niets aan af. Uitgangspunt dient te zijn dat de medische zorg wordt bepaald door de medische noodzaak en niet door de inhoud van de zorgpolis of door persoonlijke wensen.

Dat is solidariteit die we niet op moeten geven.

Over de eigen verantwoordelijkheid van de burger is al veel geschreven. Een goed uitgangspunt als dat haalbaar is en kán. Helaas is dat niet altijd het geval. De consument heeft vele wensen, de zieke slechts één. Het (laten) regisseren van een vangnet is een taak die ook bij je vak hoort.

Tegenstemmers van het SP Manifest melden dat er geen alternatief wordt genoemd.

Wel, wij hebben genoeg alternatieven gelezen:

• Verzekerden lossen 90% van hun problemen op zonder interventie van een arts.
• Zij betalen in 2005 € 4 miljard aan eigen bijdragen.
• Huisartsen lossen 96% van de overblijvende 10% op voor ruim € 1,6 miljard.
• Ziekenhuiszorg kost voor een klein percentage hulpvragen 2005 € 13,5 miljard.
• Uitbreiding van de zelfzorg (méér investeren in preventie dan de € 0,2 miljard nu) en het beter bewaken van de grens tussen 1e en 2e lijn (méér investeren in de geïntegreerde eerstelijn en huisartsenzorg) maken de curatieve zorg betaalbaar.
• Ook in de toekomst zal budgetneutraal niet gelijk zijn aan kwaliteitsneutraal.
• Het is dus de verkeerde aanpak als er noch in preventie noch in de eerstelijnszorg/huisartsenzorg wordt geïnvesteerd.
• Daarentegen dient de risicodragendheid van verzekeraars ten aanzien van een duurder wordende tweedelijnszorg verhoogd te worden.

Een goede drempelloze basiszorg is dan ook de basis voor een betaalbaar zorgstelsel.

Het principe is eenvoudig, maar het gaat uiteindelijk om de politieke wil.