Terug van vakantie. Hoe staan de zaken?

NHG.

De NHG actualiseert 80 standaarden en stuurde in de vakantie deze zomer de laatste update van diverse patiëntenbrieven. Het WONCA congres is deze zomer tot een goed einde gebracht. In de slotsessie houdt professor Richard Grol een lezing: "we moeten af van onze defensieve houding en toewerken naar het gevoel dat we van binnenuit verantwoordelijk zijn voor het aantonen van de kwaliteit van ons werk". (H&W 47 (8) juli 2004 [powerpoint]) Of huisartsen dit met de huidige regelgeving waar kunnen maken, is maar zeer de vraag. Voor toezicht op de kwaliteit van het werk is immers inzicht en inspraak in de randvoorwaarden voor dat zelfde werk noodzakelijk. En hebben we deze inspraak voor bijsturing en innovatie dan, beste Richard? Ben Crul schreef in mei in MC al, dat "wetenschap en belangenbehartiging kunnen botsen". (MC 21 mei 2004, blz. 843)
Dat is natuurlijk geen echt nieuws, maar toch ...
Samen met de LHV heeft de NHG het aanbod van huisartsenzorg beschreven. (LHV aanbod van huisartsenzorg [.pdf])
Dit heeft als voordeel het afgrenzen en benoemen van ons vak. Het heeft echter als nadeel het geven van 100% transparantie, vóór dat de beroepsgroep een strategische positie heeft in de onderhandelingen met de verzekeraars. Dan valt er bij gelijkblijvend budget (VWS) gemakkelijker af te rekenen met de beroepsgroep, in letterlijk zin (CTG) en in figuurlijke zin (verzekeraars).

LHV.

De LHV zet in op de LHV Nieuwe Stijl. Bas Vos doet een oproep om de gelederen gesloten te houden en zegt: "de vijand is buiten en niet binnen de beroepsgroep". (LHV praktijkbericht, nr. 7) In de aankondiging van zijn afscheid zegt Bas Vos dat het overgrote deel van de vereniging niet bereid is het bestuur te volgen in het voeren van acties. Hij trekt vervolgens de conclusie dat de nieuwe vereniging behoefte heeft aan een ander type voorzitter. Blijkbaar is niet alleen de toekomst ongewis, maar zijn ook de doelen van verschillende groepen huisartsen verschillend.

Hoe is dat nu in vredesnaam mogelijk bij het gezamenlijk presenteren van een toekomstvisie?

We zullen zien, hoe de belangenbehartiging bij de nieuwe LHV vorm gaat krijgen.

Patiënten.

Marktwerking ten spijt, voor de patiënt wordt de situatie niet rooskleuriger:

1. bezuinigingen op de thuiszorg leiden tot opzeggingen en/of minder uren zorg thuis. Daar komt bij dat mantelzorg ook onder druk staat vanwege de druk dat een ieder aan het arbeidsproces moet deel (gaan) nemen
2. een uitgeklede regeling "zittend taxivervoer" per 1 september 2004 leidt tot onrust en/of uitstel van 2e lijnszorg
3. de no-claimregeling van 250 euro veroorzaakt met name onrust bij chronisch zieken
4. meer/hogere bijdragen voor AWBZ hulpmiddelen ("de rollatordiscussie" etc)
5. de vaste nominale premie van de nieuwe basisverzekering zal maximaal 1067 euro kosten. (de Volkskrant, 20 augustus 2004) Ziekenfondsverzekerden betalen nu maximaal 730 euro. (Teletekst, 19 augustus 2004)

De Regionaal Patiënten en Cliënten Platform van Noord Holland heeft onderzoek gedaan en komt tot de conclusie dat het tekort aan huisartsen nog steeds toeneemt. (Noordhollands Dagblad, 16 augustus 2004) Verder is er kritiek op de bereikbaarheid en de informatievoorziening van/door huisartsen. Een simpel op te lossen probleem, maar daar gaat wel een investering aan vooraf.

Fysiotherapie.

Patiënten stoppen eerder met een behandeling fysiotherapie omdat de aanvullende verzekering grenzen stelt. Volgens het Nivel liep het aantal zittingen in de eerste maanden 2004 met gemiddeld 14,6% terug. Daarnaast worden veel behandelingen helemaal niet meer vergoed. Veel fysiotherapeuten zijn daardoor in de problemen gekomen, (uitzending Nova 29 juli 2004) ... en juist dan wil VWS een experiment vrije tarieven fysiotherapie per januari 2005. (www.minvws.nl, 11 augustus 2004) En de verzekeraars "zijn ingenomen met dit voornemen om meer marktwerking binnen de sector te bewerkstelligen".

Wat kunnen huisartsen hiervan leren?

Als er een tekort is aan huisartsen, reguleert de minister de markt met het maximeren van tarieven. Is er een overschot, dan worden de prijzen vrijgelaten, daarbij in de veronderstelling dat deze prijzen dán zullen dalen. Het is geen toeval dat het experiment met vrije tarieven voor de fysiotherapie komt. Eén jaar nadat de fysiotherapie in het aanvullende pakket is geplaatst ... en nadat na een half jaar blijkt dat de fysiotherapeuten het water tot aan de lippen hebben staan. Daar is over nagedacht: het is een keiharde centraal geregelde business geworden en dit heeft niets meer met marktwerking te maken. KNGF voorman Bas Eenhoorn, voorzitter van de brancheorganisatie van de fysiotherapeuten (en nota bene een VVD partijgenoot van de VVD zorg-as Hoogervorst-Zalm-Wiegel-Kingma-Dees) zegt dan ook: "ik denk dat de leden hun kont tegen de krib gooien en niet mee doen met de vrije markt" (www.fysioforum.nl)

Huisartsen zijn gewaarschuwd. Ja toch?

Ziekenhuizen.

De gemiddelde verpleegduur in Nederlandse ziekenhuizen is de afgelopen 25 jaar gehalveerd. (de Volkskrant, 14 augustus 2004) Daarnaast is er een sterke groei van het aantal dagopnames. Ook het aantal opnames per inwoner is sinds 2000 met 16% toegenomen. (www.prismant.nl, 14 augustus 2004 [pdf])
De enige manier blijkbaar om een ziekenhuis winstgevend te laten zijn, is de mensen snel(ler) met ontslag naar huis te sturen. Een sneller ontslag uit het ziekenhuis heeft ogetwijfeld consequenties voor de 1e lijn: patiënten komen kwetsbaarder en zieker thuis.

Voor de DBC’s wordt het het jaar van de waarheid. Dragen DBC’s bij tot meer efficiency?
Niet elke specialist is daarvan overtuigd: "de meeste misstanden in ziekenhuizen komen door bureaucratie, door desinteresse, domheid of gebrek aan fantasie. Deze eigenschappen zijn in elke organisatie weer terug te vinden". (Rijnstate special 2004-01,een specialist, juli 2004)

Verzekeraars.

Het fabeltje blijft maar steeds bestaan dat de BV Nederland veel geld kwijt is aan geneesmiddelen. Het zijn met name de apothekers die het moeten ontgelden. In Amersfoort heeft de ETOS (Albert Heijn dus) met alle verzekeraars overeenkomsten afgesloten, zodat de mensen in Amersfoort na 1 november op 18 extra ETOS plaatsen terecht kunnen om hun recepten te verzilveren. (www.zn.nl, 17 augustus 2004) Wat denkt men hiermee nu te bereiken? Is AH als multinational een filantropische instelling en beter op de apotheektaak voorbereid dan de reguliere apotheker? Waarom al die drukte? Nederlanders besteden 20% minder aan geneesmiddelen dan de gemiddelde West-Europeaan. (Stichting Farmaceutische Kengetallen) Nederland koppelt een laag volume van geneesmiddelen aan relatief een hoge(re) prijs van een aantal geneesmiddelen. (H&W 47,juli 2004, blz.383)
Is dat niet met de lokale apotheker te regelen? Met de uitgaven aan farmaceutische hulp gerelateerd aan de totale kosten van de gezondheidszorg bevindt Nederland zich in de Europese staartgroep. (www.mednet.nl, 16 juli 2004)

Welke conclusies kunnen huisartsen hieruit trekken?

1. huisartsen schrijven weinig recepten voor per consult, maar vinden nergens een honorering hier voor terug
2. de verzekeraars kopen de goedkoopste zorg in, ook al wordt deze geleverd door een multinational
3. verzekeraars en overheid weigeren de bevolking te informeren over hoe in het farmaciedossier de vork werkelijk in de steel zit
4. hoe kan een FTO (huisarts-apotheek) zich ontwikkelen bij een dergelijke ontwikkeling?

Een "bijwerking" van deze ontwikkeling zal zijn dat lokale apothekers minder geneigd zijn om te investeren in vastgoed en/of HOEDEN. Immers een investering in 1e lijns vastgoed zal van af nu gepaard (kunnen) gaan met minder rendement en een hoger risico.

Minister.

"I am proud of the way Dutch GP’s do their jobs" zei minister Hoogervorst op het recente Wonca congres. Hij is oprecht bezorgd over de betaalbaarheid van ons zorgstelsel omdat met de toenemende vergrijzing er straks in 2040 op elke 65-plusser maar 2 werkenden meer zijn. (H&W,47 (8) juli 2004)
Waar blijkt die trots op huisartsen dan uit? Een maand eerder liet HaHo weten: "de zorgsector weet heel goed dat er de laatste jaren te veel geld beschikbaar is gesteld. Dat blijkt een buitensporige ontwikkeling te zijn geweest. Prachtig, maar totaal onhaalbaar". (personal, Amicon zakelijk, zorg Magazine, juni 2004) In datzelfde nummer zegt hij ook nog: "als deze marktwerking uiteindelijk niet tot bezuiniging leidt, is het einde oefening". Dit om nog maar eens duidelijk te maken aan ons allen wat de werkelijke bedoeling is ... het moet goedkoper! Op 7 juli 2004 heeft de minister het CTG verzocht een uitvoeringstoets uit te brengen over de voorgestelde tariefstructuur in de huisartsenzorg. (Min.VWS, woBOZ/PPB-2495136, dd 7 juli 2004 [pdf])
Kenmerken die bij de opdracht horen: marktwerking, scheiding kosten en inkomen, een verplicht praktijkplan, een combinatie van abonnement en een consulttarief van rond de 5 euro. Ook wordt aandacht gevraagd voor transmurale DBC’s ...?? Meerdere malen, minstens twee keer zegt de minister: "stijging van de macrokosten als consequentie van een mogelijk volume-effect dient voorkomen te worden door de hoogte van het consulttarief." In gewoon Nederlands: bij toename van het aantal consulten, gaat de prijs omlaag!. Welnu, dit kan de minister met een gerust hart aan het CTG overlaten. Immers sinds jaar en dag is het huisartsentarief gelijk aan een breuk met een teller en een noemer. Hierbij staan de door het CTG gedirigeerde kostenvergoeding en inkomen in de teller en de werkbelasting in de noemer van deze breuk ..., zowel voor ziekenfondsverzekerden als voor particulieren. Meer werkbelasting leidt altijd al tot een relatief lager tarief ... De stijging van de LINH contactfrequentie van 15,8% tussen 1996 en 2002 is niet betaald. En zal de verwachte stijging van 7,4% tussen 2000 en 2010 (Tweede Nationale Studie, Nivel) dan wel betaald worden?
Ter voorbereiding is de minister bezig met het wetsvoorstel "herziening overeenkomstenstel zorg"[pdf]. Dit houdt in dat de Modelovereenkomst wordt afgeschaft, de verzekeraar geen contracteerplicht meer heeft en dat er lokaal afspraken gemaakt moeten worden tussen verzekeraars en huisartsen. Afspraken op basis van een verplicht bedrijfsplan. En afspraken die gezamenlijk die meer mogen kosten dan het huidige budget ... (www.ctz.nl)
En dan vertelt Lex Maussart (DHV Stedendriehoek) dat 85% van de huisartsen onderhandelingen met de verzekeraars veel te veel rompslomp vinden, er niet teveel energie in willen steken en het advies van hun DHV gewoon afwachten. (de Huisarts, juli 2004,nr 7, blz.6 [pdf])
En dat in deze tijd van ontmanteling en onzekerheid ...

Waarde lezer, we zijn terug van vakantie. Het moge dan zo zijn dat de meerderheid van de Nederlandse huisartsen niet bereid is tot actie. Dit is dan toch niet ingegeven door ontbreken van de noodzaak? Er is op het terrein van de belangenbehartiging "werk aan de winkel".

Dit wordt tevens ingegeven met door de inhoud van de Miljoenennota 2005 op Prinsjesdag. Zaten we eerdere jaren nog in spanning of de huisartsen/1e lijn extra financiering kregen, dit jaar kunnen we rustig achterover leunen: we zullen niets extra’s krijgen.

Leve de huisarts!