Verwijsfunctie van de bedrijfsarts

De organisatie van zorg voor werknemers is onderhevig aan de tijdgeest. In november 2002 stuurt de staatssecretaris van VWS, Clémence Ross-van Dorp de Tweede Kamer een notitie over de verwijsfunctie van de bedrijfsarts.(1) Juni 2003 stuurt Hans Hoogervorst antwoorden op vragen over deze verwijsfunctie naar diezelfde kamer(13)
Kernpunt: bedrijfsartsen kunnen zelf verwijzen voor diagnostiek en/of behandeling van arbeidsrelevante aandoeningen. Daarbij gaat het niet alleen om aandoeningen die direct gerelateerd zijn aan de werksituatie, maar ook om aandoeningen van andere oorsprong die werkverzuim tot gevolg hebben.

Op niveau van de inhoud heeft dit samenwerkingsafspraken tussen huisartsen (LHV) en bedrijfsartsen (NVAB) versneld. In 1998 beschreven beide beroepsverenigingen al hun gezamenlijke visie en aanpak van de sociaal-medische begeleiding van werknemers.(2)

Twee vooraanstaande hoogleraren uit de huisartsgeneeskunde noemen het verwijzen door bedrijfsartsen niet verstandig.(3)

De voorzitter van de NVAB kaatst de bal terug: "ik kom werknemers tegen die niet weten wie hun huisarts is".(4)

In Nederland is sinds 1996 elk bedrijf verplicht zich aan te sluiten bij een Arbo-dienst. In de samenwerking tussen huisartsen en bedrijfsartsen mogen werknemers ervan uit gaan dat hun beroepsadviezen deskundig en onafhankelijk zijn. De gezondheid van de werknemer staat voorop. Een snelle, maar verantwoorde reïntegratie in het arbeidsproces kan een ander doel zijn.

Koppeling Arbo-dienst aan verzekeraar

Uit onderzoek door de Stichting de Vrije Huisarts blijkt dat 7 van de 8 grote Arbo-diensten direct gekoppeld zijn aan zorgverzekeraars.

Arbo Unie is de enige Arbo-dienst die onafhankelijk is. De aandelen zijn ondergebracht in een stichting bestaande uit die bedrijven, die de Arbo Unie 30 jaar geleden oprichtten.

Niet onafhankelijk

De overige Arbo-diensten functioneren, als bedrijfsonderdelen van zorgverzekeraars, niet onafhankelijk. Daar zorgen de aandeelhouders wel voor. In het zorgveld doen de verzekeraars aan koppelverkoop: ze verkopen zorgpolissen en "dan leveren we de Arbo-dienst er gratis bij".

In de Volkskrant lezen we deze dagen dat de fusie tussen Achmea en de Rabobank (Interpolis!) aanstaande is. Dit betekent dat de 1400 Rabobanken de ziektekostenverzekeringen van Zilveren Kruis gaan verkopen. De Rabobank denkt de komende 3 jaar 200.000 polissen te verkopen.(10)

Maar ook het werk van de Arbo-dienst zelf is ondergebracht in polispakketten. Elke huisarts kent die pakketten bij aansluiting bij een Arbo-dienst ten behoeve van zijn eigen personeel. Ook bepalen de verzekeraars welke verwijzingen na 1 januari 2004 wel of niet door de bedrijfsarts worden vergoed.(7) De verzekeraar sluit daarover een overeenkomst met de Arbo-dienst.

Het aanvankelijke uitgangspunt dat de zorg door bedrijfsartsen alleen "arbeidsgerelateerde zorg" betreft is in 2003 al achterhaald.(8) Betrokken partijen zijn het erover eens dat degene die verwijst ook de verdere regie en de monitorfunctie moet hebben. Bedrijfsartsen menen dat ze daarvoor goed zijn geoutilleerd. Of de werkgevers bereid zijn om ook deze "nazorg" te betalen en of de bedrijfsartsen met het leveren van steeds meer zorg hun hand niet overspelen, is nog geen uitgemaakte zaak.(7)

Commercieel ingestelde ziekenhuizen, bijvoorbeeld de Maartenskliniek in Nijmegen, spelen handig in op de veranderde regelgeving. Wil een Arbo-dienst extra service met een snel traject van diagnostiek en behandeling dan kan dat, maar er zal extra voor betaald moeten worden.(9) Al weer een nieuw voorbeeld van tweedeling in de zorg.

Gevolgen

Het lijkt in de Arbo-branche steeds minder te gaan over de gezondheid van werknemers, zoals preventie en adequaat herstel, maar steeds meer over polissen. Niet wat nodig is, vormt de leidraad bij de bedrijfsarts, maar de inhoud van de zorgovereenkomst tussen zijn Arbo-dienst en de verzekeraar, waar voor betaald is!

We zien dus ook in de bedrijfsgeneeskunde de macht van de markt en de verzekeraars oprukken. Wat dat voor consequenties heeft is door de Vrije Huisarts al eerder beschreven.(6)

De uitbreidende sturingsmacht voor zorgverzekeraars is geheel in lijn met de visie op de eerstelijns zorg van de VVD-Minister. Ook dat is beschreven in "de moeizame geboorte van het financieringsstelsel voor huisartsen"(6)

Inkomensverzekeringen

Maar dit is nog niet het hele verhaal. Dezelfde verzekeraars die aandeelhouder zijn van Arbo-diensten passen door Wet Verbetering Poortwachter (WVP)(12) hun polissen aan voor de inkomensverzekeringen. Hierdoor verzekert de werkgever zich van inkomensderving door ziekte van zijn werknemer. Met de WVP moet immers de werkgever het loon niet 1, maar 2 jaar doorbetalen. Het doel hier bij is de WAO instroom te verlagen. Deze zelfde verzekeraars stellen ook steeds meer eisen aan de preventiemaatregelen die de ondernemer moet nemen om de "schade" van ziekte te beperken.(11) Hiervoor is de Arbo-dienst natuurlijk bij uitstek de meest geschikte organisatie. Nu de verzekeraar ook zorgpolissen inkoopt bieden zij, met dank aan "de markt", op deze manier "totaaloplossingen van zorg en zekerheid".

Bedrijfarts kan zelfstandig worden

In december 2003 komt het bericht dat een verplichte aansluiting bij een Arbo-dienst door een werkgever in strijd is met de regels van het Europese Hof. Hoe een bedrijf zijn kerntaken regelt, is de verantwoordelijkheid van dat bedrijf zelf.(5) Dit geeft bedrijfsartsen de mogelijkheid om te gaan functioneren als zelfstandig specialist.

Advies

De individuele huisarts die met een werknemer een zorgplan bespreekt, doet er verstandig aan niet alleen te vragen naar de naam van de bedrijfsarts, maar, met in achtneming van bovenstaande gegevens, ook naar de naam van de Arbo-dienst en de inhoud van diens overeenkomsten met ziekenhuizen en verzekeraars.

Bronnen:

(terug naar text)     Verander lettergroottes bronnenlijst

1. Ministerie VWS, verwijsfunctie bedrijfsarts, Kamerstuk POG/OGZ-2323003, 18 november 2002 (pdf) | Nieuwsbrief 19 november 2003 (pdf)
2. Evertse, A., Vogel, J., samenwerking van bedrijfsarts en huisarts bij sociaal-medische begeleiding van werknemers, de huisarts in Nederland, Special juni 1998. Samenvatting
3. Weel, C.van, Thomas, S., opinie: nieuwe competentiestrijd, verwijzen door bedrijfsarts niet verstandig, Medisch Contact, 14 februari 2003, 58 nr.7, blz. 262. [bij MC moet u eerst inloggen, en dan nog eens hier klikken]
4. Barneveld, M. de bedrijfsarts is gelijkwaardiger geworden aan de huisarts, interview Mariëlle A-Tjak, de huisarts, december 2003, nr. 12, blz.16
5. Valk, M. de, op losse schroeven, verplichte aansluiting bij Arbo-dienst vervalt waarschijnlijk, Medisch Contact, 58 nr.50, 12 december 2003, blz. 1957. [bij MC moet u eerst inloggen, en dan nog eens hier klikken]
6. Stichting de Vrije Huisarts, website, de moeizame geboorte van het financieringsstelsel voor huisartsen, Deel I, 14 december 2003 Deel II, 24 januari 2004
7. Evenblij, M., wennen aan de nieuwe rol, bedrijfsartsen verwijzen nog weinig, Medisch Contact, 59 nr.7, 13 februari 2004, blz. 233 [bij MC moet u eerst inloggen, en dan nog eens hier klikken]
8. Rosenberg, E., van bedrijfsarts naar specialist, Akzo Nobel regelt op zijn hoofdkantoor de gezondheidszorg zelf, NRC, 18 september 2003, blz.3
9. Mednet, nr. 2 2004, Ziekenhuizen spelen slim in op verwijsfunctie bedrijfsarts, nieuws, blz. 28
10. Volkskrant, economiekatern, Rabo koopt zich in bij verzekeraar, bank stapt met 225 miljoen euro in Eureko, 12 februari 2004
11. Waar moeten bedrijven dan naartoe voor deskundig advies ?, Nieuwsarchief WA-groep 2002
12. Wet Verbetering Poortwachter (WVP) (pdf) van 29 november 2001 - werkgeverssamenvatting - werknemerssamenvatting
13. Hans Hoogervorst, antwoorden op vragen over de verwijsfunctie van de bedrijfsarts aan de Tweede Kamer (pdf), 6 juni 2003